Toverhazelaars en winterbloeiers

Winter in Arboretum Kalmthout. Met sneeuw bedekte toverhazelaar, Hamamelis, oranje-gele bloemen aan kale takken.

De winterperiode is voor Arboretum Kalmthout een bijzondere tijd. De toverhazelaars, Hamamelis is hun wetenschappelijke naam, zijn werkelijk betoverend. Ze bloeien ongeacht koude of sneeuw met gele, oranje en rode bloemen op de kale takken en verspreiden een krachtig maar heerlijk zoet parfum doorheen de hele tuin.

Een Hamamelis of toverhazelaar is een houtachtige struik of kleine boom die oorspronkelijk in China, Japan en de Verenigde Staten groeit op open plekken in of bij het bos. De verzameling toverhazelaars in Arboretum Kalmthout bevat vijf wilde soorten en meer dan 190 gekweekte vormen en is de grootste toverhazelaarcollectie in Europa, met enkele van de oudste exemplaren.

Hazelaar?

De Nederlandse naam toverhazelaar is een vertaling van het Engelse witch hazel, de naam die de eerste kolonisten aan de Amerikaanse Hamamelis virginiana gaven. De blaadjes en de groei van de Hamamelis mogen dan wel wat op die van de hazelaar lijken, ze behoort tot een andere plantenfamilie.

Toveren?

Het woord toveren in toverhazelaar komt van het Engelse witch, dat dan weer afgeleid zou zijn van het Angelsaksische wice, wat op zijn beurt is afgeleid van het Germaanse wic dat buigen betekent. Zowel Indianen als kolonisten gebruikten de soepele takken van de toverhazelaar als wichelroede om water te zoeken. Een andere verklaring is de geneeskrachtige werking van Hamamelis virginiana. Native americans gebruikten het afkooksel van de takken als een doeltreffend middel bij een groot aantal uiteenlopendelichamelijke klachten: een magische plant.

Arboretum Kalmthout als Hamamelis-paradijs

Al sinds de jaren 1920 experimenteerde Antoine Kort op deze grond met toverhazelaars. Hij was toen directeur van de kwekerij die Société Anonyme Horticole de Calmpthout heette. De kwekerij was gespecialiseerd in naaldbomen, maar ook in nieuwe introducties uit verre landen en aantrekkelijke sierheesters zoals toverhazelaars.

Antoine Kort zag met eigen ogen dat kruisingen tussen de Japanse en Chinese toverhazelaar superieure kwaliteiten hadden als sierplant, ze heten Hamamelis × intermedia. Deze struiken zijn bloeirijker, de bloemen zijn groter, hebben een sterkere geur én zijn er in andere kleuren dan geel. Enkele van zijn eerste selecties worden tot op vandaag gekweekt. Twee bezitten nog altijd een Award of Garden Merit van de Royal Horticultural Society: de Hamamelis × intermedia ‘Jelena’ en Hamamelis × intermedia ‘Vesna’.

Tienduizenden planten

Jelena en Robert De Belder namen Korts verwilderde kwekerij in 1952 over, ontdekten zijn Hamamelis-planten en gaven hen een naam. Zijn planten vormden de gedroomde basis voor verbetering en vernieuwing van het sortiment. Het koppel zaaide en plantte tienduizenden toverhazelaars en ontpopte zich tot de beste ambassadeurs voor de Hamamelis. Slechts enkele tientallen overleefden hun lange keuringsproces en kregen een cultivarnaam.

periode: winter

Een gids reserveren

Een bezoek met gids duurt ongeveer 1,5 uur, en gaat langs toverhazelaars en andere winterbloeiende planten. Je kiest zelf het aanvangsuur. Er is geen minimum aantal personen bepaald. Vanaf 15 personen geniet je groepstarief aan € 6 per persoon. Een gids voor een groep tot 25 personen kost € 55. Meer info over de tarieven vind je in openingstijden & toegangsprijzen.